هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
چالشهای فاز یک شهرک صنفی صنعتی ثامن با بیش از ۶۰۰ کارگاه و مغازه
شهرک صنفی صنعتی ثامن مخصوص خدمات خودرویی سبک بیشاز هزارمغازه و کارگاه فعال دارد که در هرکدام از آنها حداقل چهارپنجنفر مستقیم و غیرمستقیم مشغول به کارند اما آنطور که باید رونق ندارد و به آن رسیدگی چندانی نشده است.
صدای دنگودنگ کوبیدن آهن روی آهن به گوش میرسد. کمی جلوتر صدای گازدادن پیاپی خودرویی را میشنویم که مشغول تست موتور آن هستند یا صدای استارتزدن پیاپی. از خیابان کرامت۲۱ که وارد میشویم، عده زیادی را میبینیم که در مغازهها و کارگاههای کوچک و بزرگ مشغول تعمیر خودرو هستند.
اینجا شهرک صنفی صنعتی ثامن در محله مهرآباد مخصوص خدمات خودرویی سبک است؛ جاییکه بیشاز هزارمغازه و کارگاه فعال دارد که در هرکدام از آنها حداقل چهارپنجنفر مستقیم و غیرمستقیم مشغول به کارند. این محیط علیرغم ظاهر نخراشیدهاش، سراسر شور زندگی است، مثل یک کارخانه بزرگ که هرکس وظیفه خودش را در آن انجام میدهد.
این شهرک فضای اشتغال چندینهزار نفر را فراهم کرده، اما آنطورکه باید رونق ندارد و به آن رسیدگی چندانی هم نشده است. مشکلاتی هم از نظر اوقافیبودن مغازههای آن وجود دارد که برای بررسی آنها به اینجا آمدهایم.
در این گزارش، تنها به مشکلات فاز یک شهرک میپردازیم.
بدون حتی یک آبخوری و نمازخانه!
نزدیک ظهر است و در هوای گرم و آفتاب تیز بهاری، حدود صدنفر از کسبه ابتدای خیابان تلاش ۳ داخل شهرک جمع شدهاند. علیاصغر عبداللهی از کسبه قدیمی اینجا و کارشناس اتحادیه صافکاران و همچنین نماینده هیئتامنای شهرک است.
او ابتدا میگوید: شهرک صنفی صنعتی تعمیرات خودرو ثامن دارای سه فاز است که فاز یک آن سال۱۳۸۳، فاز دو سال۱۳۸۴ و فاز سوم در سال بعدش افتتاح شد. کل زمین این محدوده ۵۲هکتار بود که پس از کسر سهم معابر و فضای سبز، ۱۷۸۳مغازه و کارگاه در آن ساخته شد و فاز یک شهرک ثامن با ۶۸۰مغازه و کارگاه با متوسط چهارنفر شاغل پررونقترین آنهاست.
عبداللهی به نکتهای اشاره میکند که جای تعجب دارد. او میگوید: برای این تعداد مغازه و کارگاه و افرادی که در آنها مشغول کارند، نمازخانه، آبخوری و سرویس بهداشتی درنظر گرفته نشده است.
او ادامه میدهد: هرتلاشی که در این زمینه کردیم، بینتیجه ماند. مثلا حدود سال ۱۳۹۱ از سومین دوره شورای اسلامی شهر مشهد، سه دستگاه آبسردکن دریافت و وصل کردیم، اما از شهرداری منطقه آمدند و آنها را بردند و گفتند «خطر برقگرفتگی وجود دارد».
برای احداث نمازخانه نیز در سال ۱۳۹۵ از امام جمعه دستور گرفتیم و نمایندگان مجلس و شورای شهر هم کمک کردند و درنهایت زمینی اختصاص دادند، اما باز مشکلاتی پیش آمد که ساخت آن به سرانجام نرسید.
عبداللهی تعریف میکند که از سال ۱۳۸۳ پیگیر احداث نمازخانهای در شهرک بودهاند و در نهایت سال۱۳۹۵ مجوز و زمین نمازخانه را از شهرداری دریافت کردند. مشکل اینجاست که گویا زمین نمازخانه در جای مناسبی انتخاب نشده و محل پارکینگ خودروهاست؛ برای همین کسبه درخواست کردهاند که این زمین با زمین پشتی آن که فضای سبز بین خیابان تلاش۵ و ۶ است، تهاتر شود.
او میگوید: شهرداری گفته است باید سند اینجا را به شهرداری واگذار کنید تا زمین موردنظر را به شما بدهیم. زمین اینجا را سال ۱۳۹۵ به من تحویل دادند. حتی لوله گاز از زیر آن زمین عبور کرده بود و در همان سال ۸میلیونتومان هزینه کردیم تا آن را به مکان دیگری منتقل کردند. اگر ما زمین را به نام شهرداری بزنیم، از کجا معلوم که زمین موردنظر ما که هنوز دراختیار اوقاف است، تحویل شهرداری شود.
جوی و جدول همیشه آلوده
این شهرک صنعتی مشکلات دیگری نیز دارد که کاسبان به آن معترضاند، ازجمله وضعیت آسفالت معابر، پیادهروهایی که هرکدام یک شکل دارند و بعضا خاکیاند و نیز جداولی که بتن آن از شدت فرسودگی پودر شده و از بین رفته است. جویهای روان آب اکثرشان مملو از آب راکد و لجن هستند و مسیر جویها نیز در نقاط مختلف مسدود شدهاند و آب کثیف و پر از زباله جریان ندارد. در بسیاری از نقاط لبههای جوی ریخته است و در نقاطی، وسط معبر سوارهرو گودالهایی پر از پساب قرار دارد که خودروها از داخل آن عبور میکنند و آب آلوده را به این طرف و آن طرف میپاشند.
حسن رضایی، یکی از کسبه این شهرک، میگوید: جوی و جدولها از همان زمان افتتاح تا الان اصلاح و بهسازی نشده است. پساب راکد بهخصوص در فصول گرم بوی مشمئز کنندهای دارد و بهندرت برای لایروبیاش میآیند. اصلا خبری از رسیدگی نیست. زمان باران هم اینجا شبیه تالاب میشود.
او پیگیر تمیزکردن این جداول از سامانه۱۳۷ شهرداری بوده است، اما «قبل عید بود که برای تمیزکردن جوی و جدول با مرکز۱۳۷ تماس گرفتیم و اپراتور گفت کارگران مشغول رنگآمیزی جداول هستند. بعد از آن مدت هم کسی نیامد.»
برای این تعداد مغازه و کارگاه و افرادی که در آنها مشغول کارند، نمازخانه، آبخوری و سرویس بهداشتی درنظر گرفته نشده است
سطل گالوانیزه نزدیک کارگاه رضایی، همیشه حداقل تا نیمه پر از زباله و در کنار جوی کنار سطل هم، آب راکد جمع شده است. متأسفانه سال پیش، پشه سالک صورت شاگردش را گزید و به گفته او «بعید نیست که مربوط به آلودگی همینجا باشد.»
البته مشکل دیگری هم هست. اینکه بعضی مغازهها و کارگاهها اقدام به ساختو ساز کرده و دو تا سهطبقه بالای ملکشان ساختهاند. این ساختمانها بیشتر کارگاهی، انباری و دفتر شرکتها هستند، اما مشکلاتی هم ایجاد کردهاند، مانند همین مسئله که پسابشان وارد جوی خیابان میشود.
پیادهروهایی خراب و خاکی
محمود ابراهیمی، دیگر کاسب شهرک، به وعده محققنشده شهرداری اشاره میکند؛ او میگوید: پارسال میخواستم پیادهرو جلو مغازهام در حاشیه خیابان کرامت۲۱ را سیمان کنم. نماینده شهرداری آمد و گفت که ظرف یک ماه آینده این محدوده سنگفرش خواهد شد. تا الان که چندین ماه گذشته، برای سنگفرش نیامدهاند. حتی برای بازسازی جدولها با سامانه۱۳۷ تماس گرفتیم. آنها هم دو بار پیگیری کردند و پرسیدند که بازسازی انجام شده است و ما گفتیم نه.
ابراهیمی ادامه میدهد: پیادهروسازی اگر انجام هم بشود، کافی نیست و باید شیب جداول خیابان اصلاح شود تا روانابها و پسابها راکد نمانند. از این گذشته کسی به فضای سبز اینجا رسیدگی نمیکند و درختانش را آبیاری نمیکنند.
اوقافی، اما شخصی!
مغازههای اینجا اوقافی است، اما طرف حساب مالکان، اداره اوقاف مشهد نیست؛ چون بهاصطلاح این املاک «اوقاف شخصی» است. مجتبی غلامی، عضو شورای اجتماعی محله مهرآباد، در محدوده این شهرک بنگاه معاملات ملکی دارد و بهتر از بقیه به مشکل واقف است.
او میگوید: واقف مغازههای اینجا شخصی به نام آقای حاجعبدالعلی قاسمی است. او اینجا را وقف کرده و متولی آن را اولاد ذکورش مشخص کرده است. مشکل ما این است که قوانین اینجا مطابق با قوانین اداره اوقاف نیست؛ مثلا اگر برای نقل و انتقال ملک اوقافی به آن اداره مراجعه کنیم، باید هزینهای برای نقل و انتقال آن بپردازیم ولی نقل و انتقال بعدی تنها مابهالتفاوتی اندک دارد. اما با شرایط فعلی هربار که قرار است نقل و انتقالی صورت بگیرد، باید هزینه کامل آن را دوباره بپردازیم.
اداره اوقاف هم میگوید نمیتواند در این مسئله دخالت کند و به او مربوط نیست؛ چون متولی شخصی دارد. طبق گفته کسبه، حتی کارشناسی هزینه نقل و انتقال هم به عهده خودشان است و خبری از کارشناس رسمی دادگستری نیست و آنطورکه اذعان دارند، درمجموع اینجا در مسئله نقل و انتقال، قانون مشخصی ندارد.
این درحالی است که محمود قاسمی متولی این موقوفه میگوید: ما در امور نقل و انتقال طبق ضوابط اداره اوقاف عمل میکنیم.
ناشناخته و بدون نام و نشان
۱۰بهمن۱۳۸۳ فاز یک شهرک افتتاح شد، اما از همان سال تا الان این شهرک تابلو و نشانی ندارد. عبداللهی دراین باره میگوید: سال ۱۳۹۱ یا ۹۲ حجتالاسلاموالمسلمین مهرورز، نماینده وقت شورای اسلامی شهر، بعداز پیگیری، موافقت شورا با نصب تابلو ۳ در ۶ متر در ابتدای میدان مفتح شرقی را اعلام کرد و قرار بود روی آن نوشته شود: «شهرک خدمات خودرویی سبک». اما شهرداری منطقه موافقت نکرد و پیگیریهای ما هم به نتیجه نرسید.
کسبه به موارد دیگری درباره موضوع تابلو اشاره میکنند؛ مثلا اینکه تعدادی از معابر داخل شهرک تابلو ندارند مانند معبر کرامت ۲۱.۲؛ حتی بعضی مغازهها و کارگاهها پلاک ندارند یا پلاکها اصلا قاعده مشخصی ندارند و ترتیبشان درست نیست.
امنیت شکننده شهرک
طبق گفته کسبه، مجموعه به این بزرگی، حتی یک دستگاه عابربانک ندارد. عبداللهی میگوید: هرموقع اقدام کردیم که بانکی بیاید و عابربانک نصب کند، به ما پاسخ دادند که «اینجا امنیت ندارد.»
به نظر ما معابر شهرک باید محصور و دیوارکشی شود؛ چون ما ارتباطی با کوچههای مسکونی اطراف نداریم و حتی بین سوارهرو معابر و شهرک عملا با جداول پنجاهسانتیمتری مسدود شده است.
او ادامه میدهد: نیمهشبها اینجا حکایتی داریم! سارقان میآیند و با چوب یا میلههای بلند از داخل کارگاهها وسایل را سرقت میکنند. همین که دنبالشان میکنیم، وارد کوچههای اطراف میشوند و فرار میکنند.
یکی از صافکارهای کوچه تلاش۸ هم میگوید: حتی خودرو درحال تعمیر مردم را شب نمیتوانیم از ترس سرقتشدن، بیرون بگذاریم.
صادق مروی در همین معبر کارگاه تولید دریچه کولر دارد. او میگوید: زمین انتهای خیابان تلاش۸ متعلق به شهرداری است و به زبالهدانی تبدیل شده است. داخل این زمین، تعدادی نیوجرسی قرار داده شده که پناه خوبی برای معتادان متجاهر، سارقان و حتی زبالهریزی معدود شهروندان بیاخلاق شده است.
حتی خودرو درحال تعمیر مردم را شب نمیتوانیم از ترس سرقتشدن، بیرون بگذاریم
او نیز تأکید میکند که شهرک باید دیوار و حصار داشته باشد و به نگهبان نیاز دارد.
عبداللهی درباره این مسئله هم دل پردردی دارد و میگوید: سال۱۳۹۶ قرار بود دورتادور شهرک به اندازه دو متر دیوار بشود و یکمتر و ۸۰سانت نرده بالای آن باشد، اما شهرداری تابهحال در اینزمینه اقدامی انجام نداده است.
با این وضعیت، حضور نگهبان هم فایدهای ندارد. سال ۱۳۹۲ برای مجموعه نگهبان گذاشتیم. ماه اول ۱۱۰ مغازهدار پول دادند، ماه بعد ۱۰۰ تا و سپس ۸۰ و ۵۰ نفر. مشکل پول جمعکردن است. اما مشکل اصلی این است که فرایند جمع کردن پول از کسبه، بسیار زمان بر است. چون کسبه مکانی ندارند که جمع شوند. به نظر من، اگر نمازخانه داشتیم در همان صف نماز جماعت، خیلی از مسائل مطرح و حل میشد.
تابلوگذاری معابر تا ۲ ماه بعد
ناهید فربدنیا، رئیس اداره نامگذاری معابر و تابلو نویسی سازمان فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد، در پاسخ به این مشکل که بعضی معابر شهرک ثامن تابلو ندارند، میگوید: این معابر قبلا تابلوگذاری شدهاند، اما به دلایل نامعلوم برداشتهشدهاند.
این مسئول ادامه میدهد: حداکثر تا دو ماه بعد این تابلوها مجددا نصب خواهد شد، اما مسئولان و هیئتامنای شهرک باید ترتیبی اتخاد کنند که این تابلوها مجددا برداشته نشود.
فربدنیا درباره پلاکگذاری دقیق و درست مغازهها و کارگاهها میافزاید: مالکان محترم باید به اداره نامگذاری شهرداری مراجعه و پلاک درست را مطابق با کد پستیشان دریافت کنند.
ناراضیان به اداره اوقاف مراجعه کنند
روابط عمومی اداره اوقاف نیز اعلام کرد درصورتیکه کسبه درباره ناعدالتی و اشکال در روند انتقال ادعایی دارند، مدارک خود را به این اداره تحویل دهند و بعداز بررسی موضوع، تصمیم لازم اتخاذ خواهد شد.
وعده نظافت ویژه کانالها
سیدمهدی زحمتکش، رئیس اداره خدمات شهری شهرداری منطقه ۵، درباره وضعیت جمعآوری زباله در شهرک صنعتی ثامن میگوید: زبالهگیری و نظافت کانالها و کانیوهای این محدوده نیز روزانه انجام میگیرد.
او ادامه میدهد: با اینحال ظرف ۷۲ساعت آینده پساز پایان بارندگی، نظافت بهطور ویژه و گروهی انجام خواهد شد.
این مسئول در ادامه به قراردادنداشتن همکاری صنوف کسبه این شهرک با شهرداری اشاره میکند و میافزاید: محل موردنظر کارگاهی است، اما هیچگونه قرارداد همکاری درباره تخلیه زباله و پسماند صنوف پرزباله ندارند.
مهرداد آریافر، رئیس اداره عمران، حملونقل و ترافیک شهرداری منطقه ۵ نیز درباره وضعیت آسفالت و جداول شهرک میگوید: اقدامات مرتبط به ترمیم سطحی آسفالت معابر متوقف نشده است و در سطح معابر بهترتیب اولویت اجرا میشود. ترمیم جداول نیز پساز تخصیص اعتبار سال۱۴۰۵ برحسب اولویت بندی معابر، انجام خواهد شد.
شهرآرا محله در شماره بعد پیگیر پاسخ مسئولان در باره احداث نمازخانه در این شهرک و لزوم دیوار کشی دور آن خواهد بود.
* این گزارش دوشنبه ۲۱ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۶۹ شهرآرامحله منطقه ۵ و ۶ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
